Geslacht Verboort
Zoeken in stamboom:
 (Large).JPG)
Foto genomen bij entree dorp Verboort Oregon USA Bijschrift foto: van links naar rechts Jan Verboort , Sven Verboort , Netty Verboort - Van de Geijn, Nathalie Notten Inhoudsopgave homepage
Geslacht Verboort Op deze homepage tracht ik alle belangstellenden een doorkijkje te geven van hetgeen we met deze website beogen. Ook wat uitleg over de gegevens die u aantreft en de onderliggende pagina’s met specifieke informatie. In 1983 heeft de samensteller een tweetalige publicatie uitgegeven in eigen beheer, getiteld “Geslacht Verboort”. Dit boekwerk is thans niet meer voorradig en /of te koop. In Den Haag, bij het Centraal Bureau voor Genealogie, is het boek destijds gedeponeerd. Vanaf 1987 is er elke drie jaar een supplement verschenen, met aanvullingen op het boek en nieuwe gegevens. In 1999 heeft het meest recente supplement het licht gezien. Voornamelijk door tijdgebrek heeft er daarna geen actualisatie meer plaats gevonden. Met de tot standkoming van deze site hopen we in een behoefte te voorzien en de ons ter beschikking staande gegevens daarmee vrij te geven. Op deze website kunt u terecht voor een uiteenlopend aantal zaken, het geslacht Verboort betreffende. Zo geven we een verklaring van het patroniem “Verboort” , de mogelijke herkomst en de verbastering van de naam door de eeuwen heen. Veel mensen krijgen – al dan niet via bonafide instanties – een familiewapen “aangeboden”, dat wil zeggen, per post ontvangt u een kant en klaar wapen met een schijnbaar duidelijke toelichting van de betekenis. Een puur commerciële aangelegenheid, laat dat duidelijk zijn. Voor het geslacht Verboort bestaat inderdaad een familiewapen, zoals u afgebeeld ziet boven deze homepage. De uitleg vindt u elders terug. Er zijn twee varianten; aangezien de samensteller uit Limburg stamt, is het wapenschild omgeven door eikenloof. Het origineel zou feitelijk omgeven moeten zijn door de Nederlandse leeuw. Ook indien u op zoek bent naar uw eigen familietak, kunt u meerdere generaties inzien. Bedenk dat er van sommige mensen meer persoonlijke informatie kan zijn toegevoegd, indien bekend. In andere gevallen is de informatie zeer summier of onvolledig. Bij het samenstellen van de gegevens is gebruik gemaakt van het oorspronkelijke boek en de supplementen, daarnaast zijn we de naamgenoten erkentelijk voor het aanleveren van gegevens. Ofschoon er in de 21e eeuw het fenomeen “digitale bronnen” wereldwijd bij is gekomen, kleeft er natuurlijk een behoorlijk risico aan. We hebben zulke gegevens inderdaad toegevoegd, maar blijf bedenken dat men afhankelijk is van degene die de informatie heeft ingevoerd. Daarmee is de kwalificatie “wetenschappelijk” er sowieso vanaf. Aan de bovenzijde ziet u dat er tevens de mogelijkheid bestaat, deze informatie in het Engels te raadplegen. In de Verenigde Staten, Canada en in Australië wonen een respectabel aantal naamgenoten, die met belangstelling het een en ander uit “the old country” zullen lezen. De samensteller hecht er bijzonder veel waarde aan, dat de website wordt geactualiseerd, met andere woorden, dat het geslacht Verboort “leeft”. Het is uitgesloten dat één persoon dit kan (blijven) realiseren. We zijn helemaal aangewezen op uw medewerking. Stuur informatie, foto’s, bidprentjes, op en communiceer via de contact- of gastenpagina. Bij voorbaat dank! Elsloo, mei 2010 Jan Verboort Oorspronkelijk voorwoord familiegeschiedenis “Geslacht Verboort” De auteur besloot in december 1981 tot het onderzoek naar de familienaam Verboort, de herkomst van de voorouders en bijkomende belangrijke gegevens. Ik kon aanvankelijk niet bevroeden, dat mijn naspeuringen tot een complete familiekroniek zouden uitgroeien. Ook de hoeveelheid werk en intensiteit van contacten had ik behoorlijk onderschat.
Voorlopig had ik voldoende aanknopingspunten. De tak waar ik ook van afstamde, in Zuid Limburg, had zich dermate vermenigvuldigd, dat de eerste maanden hiermee gevuld werden.
Alle familieleden werkten enthousiast en spontaan mee. Middels telefoongidsen, opgevraagde adressen en mondeling overgeleverde verhalen, besloot ik het onderzoek uit te breiden. De genealogische koorts had me te pakken. Briefwisseling en telefonisch verkeer kwam heel goed op gang met naamgenoten in Den Haag e.o., Nijmegen e.o. en Uden. Een vaag contact over een geëmigreerde voorouder werd nauwelijks serieus, uitgezocht. Al vrij spoedig bemerkte ik, dat het een en ander bemoeilijkt zou worden door de grote afstanden. De haard, het centrum van de informatie, lag in Noord Brabant. Dit bleek te meer na het eerste bezoek aan Uden (pastorie), Beuningen Gelderland (gemeentehuis) en het Rijlsarchief in Den Bosch. Een interessante en leerzame dag. Afgezien van het feit, dat deze reis mij geweldig op gang geholpen had, rezen er eveneens talloze vragen naar verbanden, documenten en afstamming. Hiervoor zouden uiteraard meerdere bezoeken noodzakelijk zijn. Tijdens een impasse (ook vanwege tijdgebrek) in het onderzoek trachtte ik een link met –Verboord- te leggen. Nog onwetend, of er familie-relaties bestonden, scoorde ik een toevalstreffer. Inderdaad bleek er bloedverwantschap te bestaan. In deze tak was ook iemand actief geweest met gegevens, die dan ook werden uitgewisseld. De tweede helft van november 1982 begon opnieuw schot en tekening in het geheel te komen. Met de hulp van de heren Sluyters (archivaris te Uden) en Van Stekelenburg (leraar geschiedenis te Vught), alsmede mijn zwager Van de Geijn., kon ik een nieuwe serie feiten en documenten toevoegen. Een tweede en derde bezoek aan het Rijksarchief, met echtgenote, was ook vruchtbaar en leverde nieuwe gezichtspunten op. Zoals ik reeds eerder aangaf zijn er al in het beginstadium pogingen ondernomen om de eventuele verwanten in Noord-Amerika op te speuren. Helaas leidde het aanvankelijk tot relatief weinig soelaas, ook al door afstanden en bureaucratie. Mede dankzij de heren J.Verboord (Vlijmen) en A.H.Verboort (Wychen) kreeg ik voldoende materiaal om opnieuw te corresponderen.
Groot was de opwinding, toen we begin januari 1983 een schrijven ontvingen uit Verboort, Oregon USA, van ene Mrs. Janet Verboort-Evers. 135 jaar na de emigratie werden er contacten gelegd, een klein wonder. Over buitenlandse verwanten gesproken, ook in Wisconsin USA, Canada en Australië hebben we Verboorts geregistreerd. Het enthousiasme in de Verenigde Staten was enorm en de correspondentie werd al vlug uitgebreid. Om het algehele onderzoek niet te verwaarlozen, zocht ik per afzonderlijke tak een contactpersoon uit. Dit is noodzakelijk, omdat de persoonlijke gegevens van mensen, geboren na 1902, niet openbaar zijn. In februari en april 1983 bezochten we het Rijksarchief in ’s Hertogenbosch wederom. Persoonlijk ging een droomwens in vervulling op woensdag 20 juli 1983, toen we op uitnodiging van de Amerikaanse NBC (tv maatschappij) met onze verwanten herenigd werden voor miljoenen kijkers. Tot 10 augustus verbleven we in de gemeenschap van Verboort te Oregon USA. Nieuwe vriendschappen sloten we snel en veel en ons bezoek zal waarschijnlijk leiden tot nauwere banden en wederzijdse ontmoetingen in de toekomst. In oktober vereerden we het Rijksarchief NB weer met een bezoek. Dit werd herhaald in december en gezien de zeer magere resultaten en het uitzichtloos zoeken in half vergane, verloren of verbrande, onleesbare en onjuiste doop-, trouw- en begraafregisters, is de kans op meer aanknopingspunten vrijwel nihil.
Alle gegevens werden gebundeld en de kladvellen uitgetypt in december en januari. De tak van Den Haag e.o. kon eindelijk ondergebracht worden in het stamboomonderzoek, dankzij het werk van twee archivarissen in Schiedam en Delft. Via de contactpersonen ontvingen de verwanten en naamgenoten in februari en maart 1984 een zogenaamd voorbeeldboekje, bedoeld als opwarmertje voor deze totaaluitgave. Een andere reden was de komst van Kathy en Ralph Verboort naar Nederland in april, waarbij de Verboort – reünie op 27 april in Elsloo een hoogtepunt vormde. Tot 1 juli 1984 werden gegevens ingestuurd. Aansluitend startte ondergetekende met het uittikken van alle gegevens en selecteren van de aangeboden stof. Het mag de een of de ander duidelijk zijn, dat met dit resultaat een product van samenwerking voor u ligt. Wellicht heeft u een andere zienswijze ten aanzien van de vorm en de inhoud. We pretenderen ook niet , een puntgaaf boek aan de drukker toevertrouwd te hebben, verre van dat! Ook kan de indruk niet weggenomen worden, dat sommige familieleden meer “papier” is toebedeeld en ook daarvoor geeft het zeer voor de hand liggende redenen. Tot 1 november jongstleden kon u intekenen op het bewuste boek. Naast de gebruikelijke studiewegen hebben we ook gepoogd andere archiefbescheiden te bemachtigen. In tegenstelling tot enkele andere rijksarchieven, waar lotingregisters zelfs alfabetisch geregistreerd staan, ontbraken in
’s Hertogenbosch hiervoor de benodigde archivalia. De in het boek voorkomende keurings-rapporten van de Nationale Militie zijn aangetroffen in huwelijksbijlagen. Ook de notariële en rechterlijke archieven ontglipten niet aan onze aandacht, al dient gezegd dat we niet alle periodes nagegaan zijn. De memories van successie waren eveneens niet voorhanden in de Brabantse hoofdstad en ter inzage daarvan, zal men de weg naar Schaarsbergen moeten maken.
Bij het tot stand komen van het boek zouden we naast de eerder genoemde medewerkers nog talloze mensen moeten toevoegen, die we dank verschuldigd zijn. Hierbij wil ik eenieder die op een of andere wijze bijgedragen heeft aan de vervolmaking en afwerking van de genealogie, mijn erkentelijkheid betuigen. Een exceptie maken we voor de contactpersonen (verspreiding), mevr.T.Janssen-Vaassen (art cover), dhr. N.Hamers en A.Broersma (druk’ en dhr. H.Verboort (kopieer- en typewerk).
Het aantal arbeidsuren is bij benadering niet aan te geven, de kosten dientengevolge evenmin, maar het stug doorzetten op sommige momenten en de passie voor de unieke hobby waren bepalend voor de vreugde, die we nu beleven bij het aanbieden van het boek. Anderzijds is het jammer, de publicatie betekent tevens een afscheid van de zo gekoesterde getallen, jaartallen, akten, enz.
Jan Verboort
Elsloo, september 1984
Naamsveranderingen en naamsverklaringen
Het geslacht –Verboort- vormt geen uitzondering op het feit dat er in het verleden vele verschrijvingen en lichte aanpassingen van de naam (patroniem) hebben plaats gevonden. Zie hiertoe ook het hoofdstuk “Van Boort wordt Verboort”.
De oudste voorkomende spellingwijze is Verboort, we schrijven 1640 - 1700.
Aansluitend was er een periode tot circa 1780, waarin slechts sporadisch achternamen werden vermeld in de kerkregisters. Vanaf de invoering van de burgerlijke stand in de Franse tijd treffen we in Uden, Erp en Boekel wel drie verschillende spellingwijzen aan, doch alle namen en generaties zijn herleidbaar tot vermoedelijk een en dezelfde stam (Verboort – Verboord – Verboorten) Het achtervoegsel “-en” vervalt overal in circa 1840, enkel in Veghel wordt een tak gehandhaafd tot circa 1900, deze tak sterft dan uit. De enige twee varianten in de spelling van onze geslachtsnaam zijn tegenwoordig in Nederland: Verboort en Verboord.
In de Verenigde Staten is men sedert de emigratie in 1848 de naam Verboort identiek blijven schrijven en uitspreken. Dit geldt voor alle nakomelingen in Oregon, in Wisconsin bracht men rond 1900 een wijziging aan, namelijk VerBoort. In 1882 heeft er nog een emigratie plaats gevonden naar de Verenigde Staten en eveneens naar Wisconsin, deze nakomelingen hebben de schrijfwijze niet veranderd. Deze tak sterft helaas ook uit, want anno 2010 zijn er nog twee vrouwelijke naamdragers in leven (beiden in hun 90e levensjaar)
Voor het overige zijn we incidenteel (voor 1820) nog de navolgende spellingswijzen tegen gekomen: Verboordt, Verboorte en Verbort.
Huidige namen als Verpoort(en), Van Voort, Vervoort, Verboom en Verboon vertonen weliswaar veel gelijkenis, doch zijn beslist geen verschrijvingen en derhalve bestaat er met zekerheid geen verwantschap.
Interessanter lijkt het, om aan te kunnen tonen, dat onze generaties van Verboort en Verboord, zoals beschreven op deze website, uiteindelijk afstammen van de familie Van Boort (Van Boert). Deze Noord-Brabantse familie uit de 15e en 16e eeuw leefde in de regering van “s Hertogenbosch en voerde een familiewapen. Gegevens hierover heb ik overgenomen uit het “Armorial General” van J.B. Rietstap. Ofschoon er aanwijzingen zijn, dat we over een en dezelfde stamboom praten, ontbreken er teveel schakels om de bevestiging hiervan te geven. In dit verband is de term “waarschijnlijk”op zijn plaats.
Onderstaand geven we een vijftal mogelijke naamsverklaringen aan over de eventuele herkomst van de naam Verboort.
- In verband met de eerder aangehaalde familie Van Boort, klinkt het vrij plausibel dat mensen, afkomstig van het gehucht Boort (bij Nuenen) aldus genoemd werden
bij vertrek uit die plaats en bij registratie elders. - De naam zou in samenhang met een zeevarend beroep genoemd kunnen worden (boord).
- De herkomst zou aan een rivier gelegen kunnen zijn (boord).
- Verboort(en) zou van verbeurten, verbeuren, confisqueren, in beslag nemen kunnen stammen.
- In Verboort, Oregon USA, gaat het Centennialboek uit van “de buurt” (boort) in het algemeen (from the neighbourhood)
Van Boort wordt Verboort
In de 13e en 14e eeuw wordt er in de boeken gewag gemaakt van een familie Van Boert. Deze (toen) adellijke familie resideerde in Brabant. Het drieluik (Kievits – Van Boert) dateert uit die periode. In de Armorial General treffen we een familiewapen aan, dat toebehoorde aan een familie Van Boert, die in de 15e en 16e eeuw in de Meyerij van ’s Hertogenbosch leefde.
Een telg van dit geslacht (Christen van Boort) produceerde een schilderij, dat in Uden (klooster Kruisheren) te bezichtigen is. Vanaf circa 1600 kunnen we pas gestructureerd over familierelaties spreken, daar waar het ons geslacht betreft. Van te voren zijn er slechts losse feiten bekend. Het lijkt me, na overleg met een archivaris, evenwel toegestaan dit familiewapen voor de huidige naamdragers te voeren. De verwijzing naar het gehucht of plaatsje Boort (bij Nuenen, Noord-Brabant) zal zeker ook een indicatie voor de herkomst van de naam zijn. U gelieve er absoluut geen waarde aan te hechten, als u in dit boek in verhalen of akten de spelling van de naam anders tegen komt. Hieraan werd nauwelijks aandacht besteed door de ambtenaren en pastores. U moet niet vergeten dat het een plicht was om een geboorte, verkoop e.d. te registreren, het was echter niet de bedoeling om het nageslacht hiermee behulpzaam te zijn. Omdat de meeste mensen uit de 17e, 18e en 19e eeuw analfabeet waren, spraken ze hun achternaam uiteraard zelf uit en op die wijze werden de geslachtsnamen qua spelling op velerlei wijzen geïnterpreteerd.
Mijn ultieme wens om alle gevonden Verboorts terug te voeren tot één stamouderpaar is niet geheel in vervulling gegaan. Toch mogen we tevreden zijn met twee stamouders, waarvan de herkomst in Boekel en Erp (Noord-Brabant) gelegen is. Er is een te groot tijdsverschil tussen beide takken in generaties (respectievelijk circa 1600 en circa 1680) en in voornamen om conclusies daaraan te verbinden. Boekel en Erp liggen echter op een steenworp van elkaar en het feit, dat een naamgenoot uit Erp in 1666 een stuk vastgoed koopt in Boekel en zoon is van een veel voorkomende voornaam in een andere tak, geeft ons reële hoop. Ik ben dan ook voornemens de schepentrouwboeken van Erp en de bronnen van Boekel nogmaals te raadplegen.
  Hoofdtakken geslacht Verboort
Hoofdtak Boekel De oudste stamvader hier is een Adriaan Verboort, die geboren is circa 1580.
Zijn zoon is Simon (Adriaan) Verboort, geboren circa 1610. Simon trouwt in Boekel op 13-02-1638 met Helvigis (Heilken) Geurts. Aangezien Simon richterbode van beroep was, zijn we in staat gesteld vele aktes te raadplegen, waarin hij als getuige optrad.
Simon en Heilken hadden zes kinderen. Het oudste kind, zoon Gerardus, is verantwoordelijk voor de afstammelingen in deze hoofdtak. Grofweg kunnen we vanaf begin negentiende eeuw vier takken onderscheiden. De afstammelingen van Gerardus noemen we ook wel “tak Nijmegen, Elsloo”. De afstammelingen van Henricus noemen we ook wel “tak Uden”.
De afstammelingen van Albertus noemen we ook wel “tak Dinther/Veghel”; deze tak is overigens in 1938 uitgestorven.
De afstammelingen van Johannes noemen we ook wel “tak USA”.
Hoofdtak Erp
De oudste stamvader hier is een Antonius Verboort, getrouwd met Marie die overlijdt in Erp op 20-09-1763 (en toen weduwe was) Antonius zal circa 1680 geboren zijn.
Vermoedelijk had hij een broer, genaamd Leendert (Leonardus)
Voornoemde Antonius had diverse kinderen:
1. Leonardus Verboort geboren circa 1715, trouwt Erp 10-02-1741 Maria, dochter van Rudolph Schepers en overlijdt 05-07-1751 te Erp. Deze persoon is de voorvader van alle nu voorkomende Verboorts in Zuid Holland, Vlijmen, St.Oedenrode, Rosmalen en Den Bosch.
2. Hendrik Verboort geboren circa 1715, overlijdt Erp 04-08-1786. Op 10-08-1744 wordt een dochter van hem (Gabriella) te Erp gedoopt.
3. Petronella Verboort geen verdere gegevens, trouwt circa 1740 Wilhelmus van Lieshout.
De vermoedelijke broer van voornoemde Antonius, Leendert, had onder meer de volgende kinderen:
1. Jennemie Verboort trouwt Erp Johannes van den Burgt en overlijdt Erp 06-06-1807
2. Jan Verboort trouwt Erp 10-03-1730 Maria Willems en overlijdt Erp 10-05-1768
3. Elisabeth Verboort trouwt Hendrik B. van Stiphout, overlijdt Erp 08-05-1808
Voor de verdere generaties verwijzen we naar het programma TNG in deze website, gelieve Rudolphus Verboort (trouwt Jacoba van Lieshout) en/of Theodorus Verboort (trouwt Anna Maria van de Tillaer) te raadplegen.
Uit het huwelijk van Rudolphus Verboort en Jacoba van Lieshout worden acht kinderen geboren, waarvan twee zonen het geslacht Verboort tot heden hebben bewaard. De afstammelingen van Rudolphus en Jacoba die het geslacht Verboort hebben in stand gehouden, noemen we ook wel de “tak Nuland” en de “tak Zuid-Holland”. Uit het huwelijk van Theodorus Verboort en Anna Maria van de Tillaer worden zeven kinderen geboren, waarvan twee zonen het geslacht Verboort tot heden hebben bewaard. De afstammelingen van Theodorus en Anna Maria, die het geslacht Verboort hebben in stand gehouden, noemen we ook wel de “tak St.Oedenrode” en de “tak Vlijmen”. Hierbij dient te worden aangetekend, dat de “tak Vlijmen” halverwege de negentiende eeuw de eind - t van Verboort om redenen – bij ons (nog) niet bekend, heeft veranderd in de eind –d.
De waarschijnlijkheid dat beide hoofdtakken bijeen komen bij 1 stamvader in de zestiende eeuw, is erg groot. Voornamelijk omdat de naam identiek voorkomt in Boekel en Erp, twee plaatsen op een steenworp afstand van elkaar. We hopen dat bewijs te kunnen leveren, dat blijft een uitdaging! Overtocht per boot Pastoor Theodoor J van den Broek, geboren te Amsterdam in 1783 en overleden te Little Chute (kleine waterval) Wisconsin in 1851, was de bezielende kracht achter de emigratie in dit relaas. Hij stichtte Little Chute in 1836, kwam in 1847 terug naar Nederland en leidde in 1848 een contingent aan Nederlanders op drie schepen naar Noord-Amerika.
De navolgende brief van John Verboort junior (1833-1908) hebben we ongewijzigd overgenomen uit “Verboort Centennial”, omdat hij een nauwgezet, realistisch verslag geeft van de reis naar Amerika en de omstandigheden aldaar.
Verboort, Washington County, Oregon
November 23, 1897
Beste vriend John Smits,
Je vereerde brief, gedateerd de 17e jl., hebben we vandaag ontvangen. Met plezier zal ik, voorzover ik aan je verzoek kan tegemoet komen, je een verslag schilderen van onze reis naar Amerika, de aankomst in dit land, enz. Ofschoon ik me deze gebeurtenissen duidelijk voor de geest kan halen, ontsnapt er ook veel aan mijn geheugen. Als je in de gelegenheid bent, van andere personen een beter en gedetailleerder verslag te verkrijgen, zou je mij ermee plezieren mijn verklaringen aan te passen.
We verlieten Volkel (behorend bij Uden’ op 9 maart 1848 om onze reis naar Amerika te ondernemen. Onze koffers en andere bagage werden per kar naar Veghel gebracht, gratis. Ik dacht door een vriend, genaamd Hendrick Rombouts. Vanuit Veghel reisden we per kanaalboot naar ´s Hertogenbosch. Van daaruit werd onze boot getrokken naar Rotterdam, waar we op 10 maart aan boord gingen van een kleine driemaster: de Libra.
We waren met dertien gezinnen, allemaal Nederlanders. Pastoor Godhart was onze leider. De kapitein en de zeelui van het schip waren ook Nederlanders. Ik kan me het exacte aantal emigranten aan boord van de Libra niet meer herinneren, maar het waren ongeveer 80 personen. De volgende mensen zijn de namen van de hoofden der gezinnen: Jan Klaassens uit Grave, Martinus Verkuilen uit Uden, Hein Groens uit Volkel, Nicolaas Denissen uit Volkel, Antoon Verkampen uit Volkel, Antoon Verwijst uit Uden, Mr. Denkboom uit Amsterdam, Albert van den Berg uit Cuyk, Ebben uit Mill, Johannes Tillemans en verloofde uit Boekel, Jan Verboort uit Volkel en twee jongeren die tot de familie Verkampen gerekend werden. We bleven enige dagen in Rotterdam, aan boord van de Libra, om voedsel en andere levensbehoeften in te kopen, want in die tijd moest elke passagier zijn eigen proviand kopen, ´t was de kapitein verboden, passagiers mee te nemen die niet aan de voorschriften voldeden. Alles werd zorgvuldig gewogen. Elk koffer en pakje kreeg een nummer, waarna ze door de kapitein in verzekerde bewaring werden genomen. Later, afhankelijk van de regels van het schip, werd aan iedereen een vastgestelde dagelijkse portie uitgedeeld. Ook het drinkwater was gerantsoeneerd. Hiervoor dienden de passagiers echter niet te zorgen, dit regelde de rederij in Rotterdam. Nadat alle voorbereidingen getroffen waren, verliet de Libra de haven van Rotterdam. Aanvankelijk werd onze boot getrokken door een andere boot en later door paarden tot aan Hellevoetsluis. Op het moment van ons vertrek uit Rotterdam, waren ook twee andere schepen klaar met emigranten voor Amerika. Over deze schepen weet ik erg weinig, dus zal ik er niets over zeggen. Het onze zou als eerste vertrekken van deze drie en uiteindelijk ook als eerste zijn bestemming bereiken. We hadden de eerste schermutseling met een storm in het Nauw van Calais. De kapitein nam als voorzorg de beslissing drie dagen in een Engelse haven te wachten. Ik dacht dat het het eiland Wight was. Later kwamen we nog in andere stormen terecht, de ergste naar ik zeker meen te weten, op Paaszondag (11 april). Het duurde drie dagen en blies zo vreselijk, dat de luiken werden gesloten en slechts een kleine ruimte op het dek toegankelijk was voor de passagiers en alleen indien het noodzakelijk was. De zeilen werden gestreken, maar ongelukken konden niet worden voorkomen.Net voordat de storm toesloeg, konden we ongeveer vijftig schepen in onze nabijheid waarnemen. Maar zodra de storm begon te woeden, konden we niet een schip meer zien. Afgezien van de storm, gebeurde er niets vermeldenswaardig op onze reis die aldus saai was, maar rekening houdende met tijd en omstandigheden, acceptabel. Na een reis van 52 dagen arriveerden we veilig in de haven van Boston op vrijdag 5 mei. De volgende dag verlieten we per trein, in een goederenwagon, Boston op weg naar Buffalo. Drie van de dertien gezinnen bleven in Boston. Denkboom, die niet verder wilde reizen, Antoon Verkampen en Antoon Verwijst die geen geld meer hadden om verder te reizen. Denissen bleef in Buffalo, omdat zijn vrouw ziek werd en stierf. We zeilden van Buffalo naar Machinaw Island waar we drie dagen bleven, totdat we een zeilschip naar Green Bay konden bemachtigen. Van daaruit ging het voorspoedig via de Fox rivier per veerpont of platboot, die voortbewogen werd door zes mannen met palen. Dit duurde twee hele dagen. Van Kaukauna werden we verder gebracht naar Little Chute, in twee wagens getrokken door zes ossen. Daar arriveerden we op 22 mei. We rustten er en maakten plannen voor de toekomst. Terwijl we in Little Chute verbleven, hoorde iemand van onze groep praten over het gebied waar het huidige Holland-town gevestigd is. Ik denk dat het pastoor Godhart was. We besloten om de plaats te onderzoeken en nagaan of het geschikt voor ons was. Voorgegaan door pastoor Godhart gingen Verkuilen, Van den Berg, Ebben en Verboort kijken. De bejaarde Driek van der Hey en zijn grote familie, waarvan er drie getrouwd waren, vergezelde hen. Zijn twee schoonzonen, Johannes Arts en Hendrikus Hoevenaars, hadden de reis naar Amerika in een ander schip gemaakt en ons later ingehaald. Dit waren de eerste gezinnen die zich in Holland-town vestigden. Driek van der Hey mag men beschouwen als een van de allereerste bewoners van die belangrijke gemeenschap. Venkens en Vleugels volgden, maar ze hoorden niet tot de eerste bewoners. Holland-town is, in de volledige betekenis van het woord, de eerste plaats voorzover ik weet, waar zich uitsluitend en alleen Nederlanders vestigden in 1848. Toen we in dit gebied aankwamen, dat is waar, had men Little Chute, Freedom en Bay Settlement al gesticht, maar niet uitsluitend door Nederlanders. Bovengenoemde personen stichtten Holland-town in het midden van de wouden, in de begindagen van juni. Op zo´n drie mijl afstand was het kortst bijzijnde huis. Er was geen enkel soortgelijk gebouw in een straal van vijf mijl. Gedurende de eerste jaren hadden we een tekort aan alles, behalve aan brandhout. Armoede was ons vanzelfsprekend lot, niet alleen voor hen die geen geld hadden, maar ook voor hen die iets meer hadden. De laatstgenoemden, net als de anderen, woonden te ver van de winkels af om in de gelegenheid te zijn iets te kopen. Maar ondanks alle tegenslagen en zorgen, waren onze mensen gelukkig. Ik zal niet verzwijgen dat er ook wel eens woordenwisselingen of ruzies van belang waren. Tijdens de eerste zomer had niemand van ons een huis, we leefden in tenten gemaakt van takken. Die beschermden ons tegen de hitte van de zon, maar hielden de regen niet buiten. Niemand had een kachel, behalve misschien pastoor Godhart. We moesten ons behelpen zo goed en zo kwaad als het ging met enkele pannen en ketels die we meegebracht hadden uit Nederland. In zoiets moesten we ons karig maal klaarmaken, boven een kampvuur of as. Het brood werd gebakken in as of tussen hete stenen. Gewoonlijk was het brood van slechte kwaliteit, want we misten alle vaardigheid en kennis om het op deze wijze klaar te maken. Wanneer een van de vrouwen zo fortuinlijk was om een brood te bakken, dat niet geheel aan een boom bleef plakken, als je het er tegenaan gooide, werd ze geprezen door haar buren. Ze moest vervolgens voordoen, hoe ze die heldendaad verricht had. Hiermee zal ik gaan sluiten. Albert en zijn vrouw arriveerden op de 24e in goede gezondheid. Hun reis is goed afgelopen en we groeten jou hartelijk en moge Gods geluk en zegen met U en de Uwen zijn.
Altijd tot uw dienst, verblijf ik, uw
John Verboort
John Smits was advocaat te De Pere Wisconsin. Hij publiceerde de brief plus minus 1900 in een Amerikaans – Hollands blad (de Volksstem).
Verkenning en verhuizing naar het westen
De winters in Wisconsin waren te streng om comfort te bieden. En ofschoon de Verboorts en de anderen er in slaagden een bestaan op te bouwen, begonnen ze de mogelijkheden te onderzoeken om opnieuw weg te trekken. Na een paar jaren leefde men al ver boven het bestaansminimum, maar nog steeds in de grootste eenvoud. Er waren verhalen over Oregon, die de ronde deden, het milde klimaat en het beschikbare rijke akkerland. Al in 1873 werden er voorbereidingen getroffen voor het vertrek. De ongetrouwde zoon John junior ging naar het westen om uit te kijken naar een geschikte plaats. Hij reisde per trein naar San Francisco, dan verder noordelijk per schip via de Columbia rivier naar Portland. Van daaruit bestreek hij het omliggende land per postkoets. Hij was zeer aangedaan door de schoonheid der natuur, het milde klimaat en de vruchtbare grond. Hij keerde terug naar Wisconsin en vertelde over de goede vooruitzichten voor een nieuw thuis in het westen. Ook gaf hij hun de suggestie, dat Washington County Oregon de beste residentie zou zijn. Ongeveer een jaar later vertrokken Adrian van der Velden en Albert Verboort naar Oregon voor verder onderzoek. Albert keerde terug toen hij de Golden Gate brug in San Francisco bereikte, maar Van der Velden vervolgde zijn tocht per schip en verkende het gebied rond Portland. Ook hij was zeer aangedaan door het milde klimaat en de grond zag er veelbelovend uit. Een verhuizing naar Oregon was het wagen waard. Terwijl hij terugkeerde in Wisconsin, stond iedereen al gepakt en gezakt om in westelijke richting te vertrekken. Ofschoon de Verboorts een sterke familieband hadden, sloten ze in die 25 jaar in Wisconsin vriendschap met andere Nederlandse gezinnen. Theodora Marie Verboort trouwde met Martin Hermens en Albert Verboort met Antoinette Jansen. Aldus werden de Verboorts, Hermens en Jansen behalve vrienden ook verwanten. Voeg hier de namen van Van der Velden, Krieger en Martin aan toe en je hebt de complete lijst van gezinnen die als eersten arriveerden.
 De aankomst
Op 2 april 1875 verlieten de zes gezinnen Portland per trein, op weg naar hun nieuw thuis. Ze kwamen dezelfde dag in Cornelius aan. Mr. Black ontmoette hen en stelde twee bespannen wagens ter beschikking om de bezittingen te kunnen vervoeren. Ook voor degenen, die niet de gehele afstand konden lopen, was dit een uitkomst. Tot de eerste oogst, een jaar later, leefde iedereen in de boerderij van Mr. Black. Het was een grote woning, twee verdiepingen, met tien kamers, gebouwd naar het voorbeeld van de planterswoningen in de zuidelijke staten. Met een praktisch doel voor ogen begon men onmiddellijk te werken en zaaide een grote tuin in, voor een ieder een even groot gedeelte. Alles werd rechtvaardig en gelijkelijk verdeeld onder de gezinnen, zelfs de aardbeien. Dat was de basis van integriteit en vertrouwen in elkaar, die tussen deze eenvoudige en goede mensen bestond. Na de eerste oogst verkende men het omliggende land verder en werd het verdeeld en afgescheiden door hekken. Daarna bouwde ieder gezin een eigen huis. Ze waren allen boeren, maar daarnaast voldoende bekwaam om andere beroepen uit te oefenen. Beroepen die noodzakelijk waren voor de opbouw van een gemeenschap. John Verboort junior was een meubelmaker en een smid, Martin Hermens was timmerman en mandenmaker, Antone Krieger was veearts, Peter Martin was slager en Albert Verboort een wapensmid. Peter Jansen gaf John Verboort junior een stuk grond voor een smidse en een stuk waar hij zijn beroep als meubelmaker kon uitoefenen. Het was een groot gemak voor iedereen, omdat het een centrum van de gemeente was. Hier bouwde hij al zijn wagens en repareerde hij het gereedschap en de werktuigen van de boeren, die ze op hun nieuwe boerderijen gebruikten. Sommige (meubel)stukken die hij destijds maakte, zijn nog steeds in gebruik, zo degelijk waren ze.
The Donation Land Claim Act
Deze wet uit 1850 regelde het toekennen van 320 hectareland aan Amerikaanse burgers, die zich in de staat Oregon vestigden. De pioniers herkenden vruchtbare grond meteen en kochten aan 25 dollar per hectare.
Bijgaand ziet u een plattegrond van de Henry Donation Land Claim, zoals het grondgebied onder de pioniers werd verdeeld.
 van Veboort.JPG) Uittreksel uit de kerkregisters
Enkele historische opmerkingen over de parochie van St.Xavier in Verboort, Washington County Oregon.
In de maand februari 1875 arriveerden zes Hollandse of Nederlandse gezinnen in Portland Oregon met de bedoeling een katholieke kolonie in die staat te stichten. (hierna volgt een opsomming van de namen en relaties der emigranten)
Nadat ze rondgekeken hadden op diverse locaties, besloten ze het Black eigendom in Washington County te kopen, vier mijl noordwestelijk van Cornelius, dezelfde afstand noordoostelijk van Forest Grove en zeven mijl van Hillsboro, de hoofdstad van het district. In april begon men op de genoemde boerderij te werken. Alle (originele) emigranten, zesentwintig in totaal, leefden voor geruime tijd in dit huis onder een dak. Ofschoon het huis erg ruim was, kan men het vergelijken met een perfecte bijenkorf. Het akkerland moest onderzocht en verdeeld worden, huizen en stallen gebouwd worden en dit kon men in korte tijd niet bewerkstelligen.
De verklaring van de komst der emigranten
De geschiedenis van de katholieke gemeenschap van Verboort Oregon is op zijn minst indirect gerelateerd aan de omstandigheden van het 19e eeuws Europa. De hongersnood van 1846 die vrijwel geheel Europa trof en de daarop volgende recessie. Religie kan ook ertoe bijgedragen hebben, dat emigratie plaatsvond. Katholieken werden in die periode niet vervolgd, maar waren ook niet bepaald populair en zeker in de minderheid. Maar dit was uiteraard niet de ware reden, die tot vertrek leidde. Armoede was het voornaamste motief: voor vele mensen was het nagenoeg onmogelijk een menswaardig bestaan te leiden. Priester William Verboort haalde in zijn latere leven vaker aan, hoe hard ze het te verduren hadden tijdens zijn jeugdjaren. Zelfs op tienjarige leeftijd, met mijn zwakke gezondheid, bleek het noodzakelijk mijn ouders te helpen. Ik zag bij mijn ouders en in hun directe omgeving extreme armoede. Het gezin beheerde een kleine boerderij met enkele schapen, ze waren dus nog niet hulpbehoevend. Desalniettemin diende hun oudste zoon, John junior, als schaapherder te gaan werken. Voor zijn arbeid ontving hij kost en inwoning en soms wat kleding. Anderen waren niet zo fortuinlijk en hun bestaan was nauwelijks boven het bestaansminimum. Over het algemeen mag men aannemen, dat de emigranten arm waren, sommigen nog een gradatie erger. Deze moeilijke tijden bleven voor de meesten nog decennia duren. De rijken en welgestelden hoefden natuurlijk niet weg te trekken om hun bestaan te verbeteren, de armen en/of dapperen gingen onder andere naar Noord-Amerika. Dit gold voor het leeuwendeel van de emigranten, ongeacht hun nationaliteit.
 van Veboort.JPG)  van Veboort.JPG)  van Jan.JPG) Priester Verboort
Eerwaarde Wilhelmus Augustinus Verboort, zoon van Johannes Verboort en Theodora van de Reijt, werd overgeplaatst van het bisdom van Milwaukee Wisconsin naar het aartsbisdom van Oregon City en hij voegde zich in september 1875 bij de pioniers. Hij was elf jaar toen zijn gezin uit Nederland emigreerde, in 1848. Zijn familie vestigde zich in De Pere Wisconsin en van daaruit ging hij naar het St.Franciscus seminarie in Milwaukee Wisconsin. Na de afgeronde studie werd hij op 28 december 1863 gewijd door bisschop John Martin Henni. Hij was toen achtentwintig jaar. Op 1 januari 1864 droeg hij zijn Eerste Heilige Mis op in Bay Settlement Wisconsin en werd vervolgens aangesteld als pastoor van De Pere. Hier werkte hij met apostolische bezieling aan de bouw van een kerk, pastorie en parochieschool. Maar stilaan groeide in hem het verlangen een katholieke kolonie te stichten aan de vreedzame kusten van de Stille Oceaan. Om de boodschap van de bijbel uit te dragen naar het verre westen en het te planten in de vruchtbare grond van Oregon. Toen zijn gezin en de andere pioniers westwaarts trokken, was hij verlangend om hen te volgen. Hij verzocht om een overplaatsing en bereidde zijn vertrek voor. Zelfs aan de eerste behoeften in de nieuwe gemeenschap dacht hij vooraf. Hij kocht een orgel en verscheepte het al voor zijn eigen afreis. Hij kocht een klok, maar deze zou niet aankomen voor het overlijden van de priester. Hij was een ondernemende, bezielde priester. Hij legde zijn hele hoedanigheid in het opbouwen van de gemeenschap, toen hij eenmaal aangekomen was. Zijn autoriteit werd gerespecteerd, niet enkel wat religieuze zaken betreft. Hij was bovenal een politiek en sociaal leider binnen de gemeenschap, terwijl hij optrad als vredestichter en arbiter bij ruzies en meningsverschillen. Hij gaf leiding en begeleiding aan zijn mensen in dat nieuwe en vreemde land. Naast alle genoemde taken voegde hij ook nog die van hoofd van de school die hij in het leven riep. Priester Verboort had de droevige taak de laatste sacramenten toe te dienen aan zijn ouders en hen voor te bereiden op hun reis naar het eeuwige thuis. Hij besefte toen nog nauwelijks, dat hij hen spoedig zou volgen in de eeuwigheid. Al voordat zijn vader stierf, had hij een infectie aan een knie opgelopen, die hem, vanwege zijn toch al zwakke gezondheid, noodlottig werd.
Hij zou hier niet van opknappen. Hij was al erg ziek, terwijl hij in de slechte behuizing achter de kerk lag. Zijn stervende vader bevond zich in het huis van zijn getrouwde broer Albert. Toen Johannes Verboort junior de priester kwam informeren over de toestand van zijn vader, brachten Johannes en Adriaan van der Velden hem in een kruiwagen naar zijn stervende vader. Diep gebukt door het verdriet over het verlies van zijn moeder en zijn vader spoedig daarna en verzwakt door het gif dat in de bloedbaan kwam door die geïnfecteerde knie, werd hij spoedig onherstelbaar ziek. Tot overmaat van ramp kreeg hij er nog een longontsteking bij. Twee verpleegsters van het ziekenhuis St.Vincent in Portland kwamen hem bijstaan. Maar zelfs met de beste toewijding kon hij niet herstellen. Priester Louis Verhaag van de kathedraal werd geroepen en hij diende priester Verboort de laatste sacramenten toe. Toen de mensen begrepen, dat ze weldra zonder pastoor zouden zijn, sloeg het verdriet over op de gemeenschap. Ze spoedden zich naar het bed van de stervende priester voor een laatste woord en de zegen over het Heilig Oliesel. Hij ontving zijn parochianen met liefde en sprak de woorden van absolutie uit, totdat hij niet langer in staat was zijn hand op te tillen. Er was groot verdriet, want ziekte en dood bezochten de gemeenschap. Theodora Verboort – Van de Reijt werd plotseling ziek en overleed op 23 juni 1876, 69 jaar oud. Twaalf dagen later volgde haar man haar in het graf, 70 jaar oud. Beiden stierven vermoedelijk aan de mazelen. Op 14 juli 1876, tien dagen na zijn vaders dood, werd ook hij geroepen, net voordat hij zijn 41e verjaardag bereikte.
De ware vriend van de priester (originele titel: The true friend of a priest)
Door Zeereerwaarde William Augustine Verboort
Het in 1882 – na zijn dood – uitgebrachte werk heb ik mogen inzien. De tijd was niet voldoende om de strekking diepgaand weer te geven, derhalve plaatsen we het voorwoord ongewijzigd in zijn geheel.
Voorwoord
Deze pagina’s draag ik op aan mijn broeders in priesterschap, onder de titel van “De ware vriend van de priester”. Ik hoop dat mijn woorden na nauwkeurig lezen en toegepast in de praktijk, inhoudelijk hun waarheid bewijzen en vruchten afwerpen. Indien er slechts een persoon iets van de ware geest afleidt, die de apostelen en hun directe opvolgers bezielde, dan is mijn werk niet voor niets geweest. Het zal u wellicht aanmatigend in de oren klinken, dat ik, de minste onder mijn gelijken, mij opwerp als een leraar voor de wijzen en beteren, de beter geschoolden en mensen met ervaring. Degene die goed voorbereid is, zal echter voor zichzelf lezen en oordelen, en de waarheid omhelzen, om het even van welke bron ze komt. Helaas zijn we geneigd om meer aandacht te schenken aan de spreker dan aan de dingen die hij zegt. En wat doet het er toe, wie ons de waarheid vertelt, of het nou een koning of een boer is, een theoloog of een schooljongen die nauwelijks schrijven kan. En eerlijk gezegd, over kinderen kan ik beweren, dat ze me zinvolle dingen geleerd hebben, iets waarnaar iemand tevergeefs zoekt in bv een seminarie.
Het motief om deze gebrekkige pagina’s op te dragen aan de aandachtige lezer is, opdat hij er een ware vriend in moge vinden. God zegt “Een trouwe vriend is een sterke verdediging en die hem vindt, heeft een schat gevonden”. Niemand heeft meer vrienden, in algemene zin, dan een priester meestal heeft. Velen komen hem bezoeken, geven hem te eten, kleden hem en spreiden een eerbiedwaardig respect jegens hem ten toon. Velen vallen hem privé of in het openbaar lastig met vleiende aanbevelingen, maar dat is een gevaarlijke vriendschap, die de naam ‘er is een vriendschap die tot de dood duurt” niet verdient. De taak van een chirurg is, om de wonden van slachtoffers te genezen, niet te bedekken. Zelfs als de patiënt even pijn moet lijden, dat is de intentie van “de ware vriend”. Daarom, als hij de wonde onderzoekt of een zere plek aanraakt, verdraag dat zoals je dat van een vriend zou verdragen. Laat woede niet de plaats innemen van wijsheid. “Want de woede van de mens valt buiten de gerechtigheid van God”, maar “berisp een wijs man en hij zal van je houden”. Dit kleine boekdeel is niet bedoeld als handleiding voor het dagelijks leven, ook niet als oplossing voor moeilijke vraagstukken. Maar meer bepaald om enkele van de meest verderfelijke bronnen van kwaad aan te geven. Kwaad, dat de wereld rampspoed gebracht heeft en, zo lijkt mij, niet serieus genomen wordt, zelfs niet door degenen, wiens taak het is om het te signaleren en te voorkomen dat het uitgroeit, voor zover het tenminste binnen hun bereik ligt om er iets aan te doen. Ik heb dit werk in drie gedeeltes gescheiden, namelijk:
Literatuur en bronvermelding
|